Wat is goed?

De oehoe observeert nauwlettend. Haar gedrag is doelmatig. Elke vlucht vraagt immers kostbare energie. Wanneer ik deze vogel volg, komt als vanzelf de vraag: hoe zit het met mij?; hoe doelmatig ben ik?  Waar is mijn logica, systematiek, aandacht en betrokkenheid bij de zaken die ik doe? Ethiek loont is het motto van het BvMG, maar hoe dan? (geheel herzien)

Heb je de ethiek dan altijd nodig, om je eigen leven vorm te geven?  Nee, vaak niet, er zijn al zoveel gedragingen in opvoeding, scholing en cultuur in regels, codes en kaders gegoten, dat je de ethiek daarvoor niet steeds nodig hebt. Met deze ´bagage´ die we meekrijgen kunnen we in veel gevallen prima leven. Maar soms past die bagage toch niet helemaal bij mij.  Ik voel mer er niet prettig bij. Want wat eens goed was, hoeft dat nu niet meer te zijn. Wil je in dat geval de last verlichten, of je er helemaal van ontdoen dan heb je ethiek nodig, om nieuwe wegen te bewandelen. Voor de goede orde: die last komt niet uitsluitend van buitenaf door opgelegde regels, nee vaker komt ze van binnenuit. Is het de eigen onzekerheid, angst of het verlangen de belastende factor. Het is dus van belang om zaken helder te krijgen, die als een last worden ervaren. - Ik verwijs hier ook naar het artikel 'Ethiek, het begrip kennis'. Daar begint in feite de ethiek. Sterker, dat is in veel gevallen ook het lastigste onderdeel: 'de angel vinden die de pijn veroorzaakt'. Wanneer ik de oorzaak helder voor ogen heb,  kan ik zoeken naar een oplossing. Zonder inzicht in de oorzaak kan ik in feite alleen de verschijnselen behandelen. Ik ga een algemeen voorbeeld geven van hetgeen ik bedoel. De kwaliteit van de zorgverlening in Nederland is een regelmatig terugkerend thema. Iedereen wil goede zorg. Dus worden er tal van oplossingen aangeboden voor mensen die zorg nodig hebben. Maar laat ik eens beginnen bij het begin: waar hebben we het over als we het over goede zorg hebben? Meer nauwkeurig: "wat is zorg?". Het gangbare antwoord is:"Dat weten we toch!". Reactie: "Oh ja, wat is dat dan?" Het gangbare antwoord: "Ja, nu je het zo vraagt" En dan wordt het stil. Dat geldt ook voor het begrip 'kwaliteit' en tal van andere begrippen. In de praktijk blijken u en ik zeer uiteenlopend te denken over begrippen als 'goed' , 'zorg' en 'kwaliteit' etc.. Maar wanneer daar al geen overeenstemming over is hoe kunnen we dan nog communiceren over de kwaliteit van zorg?  - Op deze site gaan we elders in op dit specifieke onderwerp. Hier beperk ik me tot een illustratie. -  De ethiek heeft dus een functie om een bewustwordingsproces op gang te brengen over de wijze waarop we denken en spreken in begrippen. Nu een volgende stap. Stel: ik ben in een situatie beland, waardoor ik zorg nodig heb. Ik ben dus zorgvrager en ben aangewezen op een zorgaanbieder. Nu moet ik me zorgvuldig beraden op een aantal punten alvorens ik de zorgvraag stel. Ik licht er een paar vragen uit. A: 'wat betekent zorg voor mij en hoe breng ik dat over aan de zorgaanbieder?'; B: 'wat wil ik vragen?' Die vraag is echter in hoge mate afhankelijk wat ik wil en wat mogelijk is, maar ook met 'wat ik denk te bereiken met de geboden zorg' en ik moet ook nog helder hebben 'waarom ik het zo wil gaan doen en niet anders'. Maar,...wacht even,  ethiek is toch geen bedrijfsplan dat ik moet overleggen bij de bank, wanneer ik geld wil lenen voor mijn bedrijf. Het gaat hier toch niet om een zakelijke of om een economische afweging? Ik bepaal toch zelf hoe ik het ga doen. Die zorgaanbieder is er toch voor mij! Ik ben toch autonoom! Nou??? Ik zit nu in een situatie waarin ik hulp nodig heb, dus ik ben nu - tenminste voor even - niet helemaal autonoom. Mijn leven begint nu een beetje te lijken op een onderneming, waarin een inzichtelijk plan wenselijk is.  Dat is niet alleen wenselijk voor de zorgaanbieder, die graag wil weten wat er gedaan moet worden, maar vooral ook voor mezelf. Hoezeer mijn aandoening ook uitsluitend van fysieke aard is.

Een lichte aandoening leidt al snel tot frustratie en in ernstiger gevallen tot pijn, zorg en angst. Emoties kunnen me dan danig heen en weer slingeren en het getuigt van levenskunst om de rede en de ethiek weer op de voorgrond te halen om mijn onderneming - die leven heet - weer op de rit te zetten. De ethiek verheft me boven de emotie van het moment. De oorzaak van  de chaos in mijn hoofd is dat mijn aandoening  mijn geplande onderneming nogal in de weg zit. Die aandoening raakt mijn onderneming namelijk stevig.  Mijn onderneming bestaat namelijk uit een aantal bv-tjes. Ik ben bijvoorbeeld naast kapster, ook moeder, kostwinner, partner, zus, vriendin, docent yoga etc etc . De ziekte is op al die bv-tjes van invloed. De ethiek vraagt nu: Wat dragen al die 'kleine bv-tjes' bij aan mijn grote onderneming, namelijk mijn leven en want is de impact van mijn aandoening op de bv-tjes?  Hier naderen we een tweede -een diepere persoonlijke - laag. Na de verheldering van de begrippen kom ik nu toe aan de zelfreflectie.  - Zie voor een inhoudelijke benadering Loont dat, die zelfreflectie?' -  Die zelfreflectie is nodig om de bv-tjes opnieuw op elkaar af te stemmen. Ik ben even geen kapster, geen kostwinner en ik ben anders moeder, partner, vriendin en ook even geen docent yoga. Ik verbaas me over de goed bedoelde steun, troostende woorden, hartverwarmende reacties, de welwillendheid kinderen, partner en vriendin, maar ik wil wel m'n eigen plan blijven trekken. Hoezeer anderen ook verweven zijn met mijn leven, toch zal ik zelf  mijn leven moeten leiden. Anderen kunnen niet mijn gevoel van geluk voor mij realiseren, gemis, pijn beleven, of mijn doelen verwerkelijken en in die zin mijn leven vorm geven. Hoezeer anderen zich willen inzetten. Sterker, ik moet oppassen dat ik de grenzen van de eigen waardigheid en identiteit bewaak.  

De hiervoor geschetste morele vragen doen zich voor op vrijwel alle terreinen in het leven waarin ik wezenlijke beslissingen neem. Of het nu gaat om relaties, gezinsvorming, werk of medische behandelingen, de ethiek komt vrijwel steeds om de hoek met deze identieke vragen. Het gaat om het nadenken, of nauwkeuriger: over de wijze waarop je nadenkt over de handeling die je zult gaan stellen, zodat je tot een beter resultaat komt. Het BvMG vertrekt vanuit de stelling dat een redelijk en systematisch besluitvormingsproces vruchten afwerpt, in de kwaliteit van de uitwerking. De eigen instelling, de eigen houding en je eigen visie ontwikkelen en zorgvuldig toetsen, vergroot de kans dat het beoogde doel ook daadwerkelijk bereikt wordt. Immers ethiek gaat over dat goede leven. Je  zult hier niet lezen, wat je moet gaan doen.  Samenvatting: ethiek begint bij het kiezen van woorden en vervolgens  zorgvuldig de omstandigheden in kaart brengen. In dat proces leer je zien wat je zelf in de hand hebt en wat allemaal niet. Wie zich dat realiseert leert te relativeren en te communiceren en sluit compromissen in plaats van te procederen.    {youtube}FWWEQOJyurU{/youtube}

  • Ethiek: indeling

    De categorie 'Ethiek' is gesplitst in twee delen: 'Theorie' en 'Praktijk'. In het theoretische deel worden systematische grondbeginselen van de ethiek behandeld als: 'Wat is ethiek?'en 'Hoe ontstaat een ethische vraag?' en 'Hoe ga ik om met zo'n vraag en wat heb ik daar voor nodig?' Het praktische deel gaat in op de toepassing van de ethische bagage bij kleine en grote vragen.
    Read More
  • Natuur

    Nederland is aan het 'naturen' geslagen. Ik doel niet op een herleving van het nudisme, maar op de aandacht voor de natuur en het welbevinden van planten en dieren. Sommigen begeven zich op macro niveau, over de opwarming en het uitputten van de aarde en de gevolgen voor het leefmilieu. Anderen zijn wat bescheidener en werpen een blik op natuurprojecten en reservaten.
    Read More
  • Meer handen aan het bed, kan dat?

    De aandacht voor de zorg blijft hoog op de agenda van politiek en samenleving staan. Het mag ook best wat kosten, vinden we.  "We zijn er voor mekaar, voor mekaar, te helpen nietwaar?" Het zijn mooie woorden, maar kunnen we dat allemaal nog wel waarmaken, nu de vergrijzing zich steeds meer laat voelen?
    Read More
  • Van Schoo-lezing

    In de Van Schoo-lezing van 1 september 2017 zoekt CDA voorman S. van Haersma Buma vaste grond onder de voeten voor zijn visie. Hij stelt deze te vinden in de joods-christelijke traditie. De interpretatie door de CDA voorman van de joods-christelijke traditie heeft inmiddels tot acties en reacties geleid.  (Trouw, 11, 15, 21 en 23 oktober 2017) Rabbijn Jody van der Kamp keert het CDA de rug toe omdat hij de toon van de CDA voorman tegen de komst van de ‘vreemdeling’ te hard vindt. 
    Read More
  • Ethiek, het begrip kennis

    De ethiek worstelt met haar imago. Of, misschien, moet ik het omkeren: ik worstel al een tijdje met mijn imago vanwege de ethiek. Mijn imago struikelt over het begrip kennis. Ik weet veel. Of laat ik het iets nuanceren: ik meen dat ik veel weet. Ik doe mee aan discussies over het ontstaan en voortbestaan van de aarde. Ik heb de maatschappelijke ordening van de wereld best goed door, ik heb mensenkennis, ik ben technisch en ga zo maar door. Dus ik ben best een veelzijdig man. Zo presenteer me ook graag.
    Read More
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5